Monster 2023: Phim Queer? Kết Thúc Buồn? Giải Đáp Tất Cả

Khi một bộ phim bắt đầu bằng cảnh một tòa nhà bốc cháy và kết thúc bằng hình ảnh hai đứa trẻ chạy qua cánh đồng ngập nắng, ắt hẳn có điều gì đó sâu xa hơn vẻ bề ngoài. Monster (2023) của đạo diễn Hirokazu Kore-eda không chỉ là câu chuyện về một vụ ẩu đả ở trường học; đó là một cuộc giải phẫu tinh tế về sự thật, sự đồng cảm và những góc khuất của tâm hồn trẻ thơ.

Đạo diễn: Hirokazu Kore-eda ·
Ngày phát hành: 2 tháng 6, 2023 ·
Thời lượng: 127 phút ·
Quốc gia: Nhật Bản ·
Ngôn ngữ: Tiếng Nhật ·
Doanh thu phòng vé: 13,2 triệu USD

Dưới đây là tóm tắt các thông số và điểm số chính của phim:

Phim Monster 2023 có phải là phim queer không?

Khái niệm queer trong điện ảnh

Trong điện ảnh, “queer” không chỉ đơn thuần là một nhãn dán về xu hướng tính dục. Nó là một cách tiếp cận, một lăng kính để nhìn vào những câu chuyện vượt ra ngoài khuôn khổ dị tính truyền thống. Monster, dù không trực tiếp gắn nhãn queer, lại khai thác một cách tinh tế tình cảm thuần khiết và sự kết nối sâu sắc giữa hai cậu bé Minato và Yori. Nhiều nhà phê bình đã mô tả đây là một tác phẩm về “queer love” (The Federal).

Phân tích mối quan hệ giữa Yori và Minato

Mối quan hệ giữa Minato và Yori là trái tim của bộ phim. Qua từng lớp góc nhìn, ta thấy sự gần gũi của họ không chỉ là tình bạn. Những cuộc trò chuyện trong bồn tắm, những lời thì thầm trong lớp học bỏ hoang, và hình ảnh họ nắm tay nhau chạy qua cánh đồng cuối phim — tất cả đều vẽ nên một bức tranh về một tình cảm trong sáng nhưng mãnh liệt. Một số nhà phê bình queer ở Nhật Bản đã chỉ trích cách tiếp thị của phim vì đã cố tình che giấu yếu tố này, xem nó như một “spoiler” (Wikipedia).

Nhận xét của đạo diễn về chủ đề LGBTQ+

Đạo diễn Hirokazu Kore-eda chưa từng xác nhận một cách rõ ràng rằng Monster là một bộ phim LGBTQ+. Thay vào đó, ông tập trung vào khía cạnh nhân văn rộng lớn hơn. Nhưng hành động của ông — trao cho hai cậu bé một cái kết không bi thảm, một cơ hội để “chọn cuộc sống” — đã nói lên nhiều điều. Điều này được xem như một sự tôn vinh việc các nhân vật còn sống và được là chính mình (Wikipedia).

Hàm ý: Dù đạo diễn có chủ đích hay không, Monster đã trở thành một tác phẩm quan trọng trong dòng phim queer Nhật Bản, không phải vì nó hô hào khẩu hiệu, mà vì nó kể một câu chuyện về sự tồn tại và khát khao được thấu hiểu một cách chân thực đến xé lòng.

Chuyện gì xảy ra trong Monster 2023?

Cốt truyện tổng quan

Monster mở đầu bằng một vụ hỏa hoạn và một vụ ẩu đả ở trường học. Saori (Sakura Ando), một bà mẹ đơn thân, nghi ngờ con trai mình là Minato bị giáo viên chủ nhiệm lạm dụng. Khi bà đến trường, ban giám hiệu có thái độ né tránh và thờ ơ, càng làm dấy lên sự nghi ngờ. Tuy nhiên, khi câu chuyện được kể lại từ góc nhìn của người mẹ, rồi đến giáo viên, và cuối cùng là của chính Minato, sự thật dần lộ diện một cách hoàn toàn khác (South China Morning Post).

Ba góc nhìn: mẹ, giáo viên, và cậu bé

Cấu trúc ba phần, mỗi phần đi theo một nhân vật chính, là điểm nổi bật của phim. Giống như kiểu kể chuyện của Rashomon, mỗi góc nhìn đều có lý lẽ riêng, nhưng tất cả đều thiếu một mảnh ghép quan trọng. Người mẹ nhìn thấy một giáo viên bạo hành; người giáo viên thấy một đứa trẻ hư và một hệ thống quan liêu; còn Minato, qua đôi mắt trẻ thơ, lại thấy một thế giới đầy rẫy những hiểu lầm mà cậu không thể giải thích cho người lớn.

Chi tiết quan trọng về Yori

Yori (Hinata Hiiragi) là bạn cùng lớp của Minato, một cậu bé có vẻ ngoài yếu đuối và thường xuyên bị bạn bè bắt nạt. Qua góc nhìn thứ ba, ta phát hiện ra rằng chính Minato và Yori mới là trung tâm của câu chuyện. Họ đã tìm thấy nhau, tạo nên một thế giới riêng trong một toa tàu hỏa bỏ hoang, nơi họ có thể nói những điều mà thế giới người lớn không cho phép.

Hàm ý: Cấu trúc ba góc nhìn không chỉ là thủ pháp nghệ thuật mà còn là lời nhắc: sự thật luôn nằm ngoài tầm với của một cá nhân, và lòng đồng cảm mới là chìa khóa để hiểu được người khác.

Monster 2023 có đáng xem không?

Điểm mạnh của phim

Monster được đánh giá cao gần như tuyệt đối về mặt chuyên môn. Trên Rotten Tomatoes, phim đạt 96% bài phê bình tích cực, còn Metacritic chấm 79/100, ở mức “generally favorable” (Wikipedia). Kịch bản của Yuji Sakamoto (tác giả của Wife of a Spy) được xem là kiệt tác, với cấu trúc chặt chẽ đến từng chi tiết. Diễn xuất của dàn diễn viên nhí, đặc biệt là Soya Kurokawa (Minato) và Hinata Hiiragi (Yori), là một điểm sáng, mang đến sự chân thật hiếm có. Nhạc nền của cố nhạc sĩ Ryuichi Sakamoto là món quà cuối cùng ông dành cho điện ảnh, một tác phẩm đầy xúc động (South China Morning Post).

Điểm yếu

Không phải ai cũng dễ dàng tiếp cận Monster. Cấu trúc phi tuyến tính và nhịp phim chậm có thể khiến người xem quen với các bộ phim hành động hay giải trí nhanh cảm thấy khó theo dõi. Bên cạnh đó, một số nhà phê bình queer ở Nhật chỉ trích cái kết vì cho rằng nó lặp lại mô-típ “nhân vật queer bị hy sinh” (Wikipedia). Nếu bạn kỳ vọng một câu chuyện tình yêu rõ ràng, bạn có thể sẽ thấy sự mơ hồ của phim là một điểm trừ.

So sánh với các phim khác của Kore-eda

So với Shoplifters, bộ phim từng đoạt Palme d’Or của ông, Monster có phần kín đáo và ít “kịch tính” hơn về mặt xã hội. Shoplifters là một đòn tấn công trực diện vào định nghĩa gia đình, còn Monster là một cuộc trinh thám tâm lý về sự thật. Tuy nhiên, cả hai đều có chung một sợi chỉ đỏ: lòng trắc ẩn dành cho những con người bị bỏ rơi bên lề xã hội.

Sự đánh đổi: Với một bộ phim có thời lượng 127 phút nhưng đòi hỏi sự tập trung cao độ, người xem sẽ phải đầu tư cả về thời gian lẫn cảm xúc. Đổi lại, họ sẽ có được một trải nghiệm điện ảnh hiếm có, một câu chuyện ở lại với họ rất lâu sau khi phim kết thúc.

Tại sao Yori lại ở trong bồn tắm?

Bối cảnh của cảnh tắm

Một trong những cảnh gây ám ảnh nhất trong phim là khi Minato tìm thấy Yori ngồi thu mình trong bồn tắm đầy nước, người đầy vết bầm. Qua góc nhìn của trẻ thơ, ta hiểu rằng Yori thường trốn trong bồn tắm để tránh xa người bố hay nóng giận của mình. Nước trở thành một lớp áo giáp, một nơi trú ẩn khỏi thế giới bạo lực bên ngoài.

Biểu tượng của nước và sự thanh tẩy

Trong văn hóa Nhật Bản, nước thường gắn liền với sự thanh tẩy và tái sinh. Ở đây, bồn tắm không chỉ là nơi Yori trốn chạy, mà còn là biểu tượng của một không gian an toàn, nơi cậu có thể “gột rửa” những tổn thương. Cùng với toa tàu hỏa bỏ hoang, nước là một trong những “không gian thứ ba” mà bộ phim tạo ra cho những đứa trẻ queer – nơi chúng có thể tự do là chính mình, khác biệt với văn hóa “không khuyến khích việc khám phá công khai bản dạng queer” (Film International).

Mối liên hệ với câu chuyện của Yori

Cảnh tắm hé lộ một sự thật đau lòng: Yori đang phải chịu đựng sự lạm dụng từ chính người thân. Sự tổn thương tâm lý này giải thích tại sao cậu bé lại nhạy cảm và gắn bó với Minato đến vậy. Nó cũng đặt câu hỏi về trách nhiệm của người lớn: Tại sao không ai thấy? Và nếu có thấy, họ có đủ can đảm để hành động không?

Hàm ý: Cảnh bồn tắm không chỉ là một chi tiết gây sốc; nó là chìa khóa để hiểu về động cơ của Yori và mối quan hệ giữa hai cậu bé. Nó biến câu chuyện từ một bí ẩn về “quái vật” thành một lời kêu cứu thầm lặng từ một đứa trẻ.

Monster 2023 có kết thúc buồn không?

Phân tích kết thúc phim

Kết thúc của Monster là một trong những kết thúc mở gây tranh luận nhất năm 2023. Sau một cơn bão, Minato và Yori chạy qua một cánh đồng ngập nắng, trên tay họ là những chiếc balo. Họ băng qua một cây cầu, rồi biến mất sau một rặng cây. Cảnh phim không có lời thoại, chỉ có tiếng nhạc của Ryuichi Sakamoto và tiếng gió. Không ai biết chắc điều gì xảy ra tiếp theo.

Các diễn giải khác nhau

Có hai luồng diễn giải chính. Một số cho rằng hai đứa trẻ đã chết trong cơn bão và cánh đồng là một thế giới khác, một không gian tưởng tượng nơi chúng được tự do. Luồng diễn giải khác, được ủng hộ bởi nhiều nhà phê bình hơn, cho rằng chúng vẫn sống. Film International nhấn mạnh rằng sau cảnh trú bão trong toa tàu, hai cậu bé bước ra với trạng thái hân hoan và chạy qua cánh đồng, ngụ ý họ có nhau (Film International).

So sánh với kết thúc gốc của kịch bản

Đạo diễn Kore-eda từng nói rằng ông muốn cái kết là nơi Minato và Yori “chọn cuộc sống” và ông dàn dựng nó như một sự tôn vinh việc họ còn sống (Wikipedia). Điều này nghiêng hẳn về luồng diễn giải lạc quan.

Hàm ý: Kết thúc của Monster là một phép thử về sự đồng cảm của người xem. Nếu bạn chọn tin rằng chúng đã chết, đó là một bi kịch queer kinh điển. Nếu bạn chọn tin rằng chúng còn sống, đó là một chiến thắng của hy vọng. Cả hai lựa chọn đều nói lên nhiều điều về bạn hơn là về bộ phim.

“Monster is not a story about death. It is a much more difficult story about life, and the right to be your true self against all odds.”

— Người dùng Reddit (r/movies)

“A young, struggling boy lashes out against the adults in his life as he feels misunderstood.”

— Blogger Ashley Hajimirsadeghi

Như một người xem đã từng xem phim chia sẻ, Monster không phải là một câu chuyện về cái chết. Nó là một câu chuyện khó khăn hơn nhiều về cuộc sống, và quyền được là chính mình bất chấp mọi nghịch cảnh. Đối với khán giả Việt Nam, nơi các bộ phim về chủ đề queer dành cho thiếu niên vẫn còn là một vùng đất hiếm hoi, Monster mở ra một cánh cửa để đối thoại. Sự lựa chọn là rõ ràng: hoặc bạn đón nhận sự mơ hồ và tìm thấy vẻ đẹp trong đó, hoặc bạn sẽ bỏ lỡ một trong những bộ phim hay nhất năm 2023.

Câu hỏi thường gặp

Monster (2023) là một tác phẩm đáng xem, mở ra nhiều suy ngẫm về sự đồng cảm và tình yêu tuổi thơ.

Bài viết được tham khảo từ: ScreenDaily, Deadline, Wikipedia, South China Morning Post, The Federal, Film International.